Dlaczego sprężarka bije olej – najczęstsze przyczyny i skuteczna diagnostyka

Wyrzut oleju z układu sprężarki, potocznie określany jako sprężarka bije olej, to problem, który wzbudza niepokój zarówno wśród serwisantów, jak i użytkowników instalacji pneumatycznych czy chłodniczych. Zjawisko to nie tylko pogarsza parametry pracy urządzenia, ale może prowadzić do kosztownych awarii, zanieczyszczenia instalacji oraz skrócenia żywotności całego systemu. Aby skutecznie reagować, konieczne jest zrozumienie mechanizmów, które stoją za tym procesem, oraz umiejętność właściwej interpretacji objawów technicznych.

Mechanizm zjawiska „bicia” oleju w sprężarce

Podstawą działania każdej sprężarki smarowanej olejem jest precyzyjna równowaga pomiędzy ilością oleju w układzie a warunkami jego cyrkulacji. Bicie oleju w sprężarce pojawia się wówczas, gdy ta równowaga zostaje zaburzona, a olej zamiast pełnić funkcję smarną zaczyna być unoszony i transportowany wraz z medium roboczym. Najczęściej dzieje się to w strefie sprężania, gdzie różnice ciśnień i prędkości przepływu są największe.

W praktyce olej może być zasysany do komory sprężania w nadmiernej ilości, a następnie wypychany do instalacji. Sprzyjają temu m.in. zużyte pierścienie tłokowe, nieszczelności w układzie separacji oleju lub niewłaściwy poziom oleju w misie. Warto podkreślić, że wyrzut oleju ze sprężarki nie zawsze jest nagły i spektakularny. Często ma charakter stopniowy, objawiający się zwiększonym zużyciem oleju, zaolejeniem przewodów lub filtrów, a dopiero z czasem prowadzi do wyraźnych problemów eksploatacyjnych.

Istotnym czynnikiem jest również konstrukcja samej sprężarki. W modelach śrubowych czy tłokowych mechanizmy odpowiedzialne za oddzielanie oleju od sprężonego powietrza lub czynnika chłodniczego są szczególnie wrażliwe na zmiany parametrów pracy. Każde odstępstwo od nominalnych wartości może skutkować tym, że olej trafia do instalacji, zamiast wracać do obiegu smarowania.

Błędy eksploatacyjne i serwisowe prowadzące do wyrzutu oleju

Drugą, bardzo częstą grupą przyczyn, dla których sprężarka bije olej, są błędy popełniane podczas codziennej eksploatacji oraz prac serwisowych. Nawet sprawna technicznie maszyna może zacząć wyrzucać olej, jeśli jest użytkowana niezgodnie z zaleceniami producenta lub serwisowana w sposób powierzchowny.

Najczęściej spotykane problemy to:

• nieprawidłowy poziom oleju, zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski, który zaburza pracę układu smarowania,

• zastosowanie oleju o niewłaściwej lepkości lub niezgodnego ze specyfikacją sprężarki,

• zaniedbane lub źle dobrane separatory oleju, które tracą zdolność skutecznego oddzielania oleju od medium,

• zbyt rzadkie wymiany filtrów, prowadzące do wzrostu oporów przepływu i unoszenia oleju.

Do tego dochodzą błędy związane z rozruchem i zatrzymywaniem urządzenia. Gwałtowne zmiany obciążenia, częste cykle start–stop czy praca poza zakresem temperatur roboczych powodują, że olej w sprężarce nie zdąża prawidłowo spływać i stabilizować się w układzie. W efekcie jest porywany przez strumień sprężanego medium i transportowany dalej, co użytkownik interpretuje jako „bicie” oleju.

Warto zaznaczyć, że wiele z tych problemów nie wynika z awarii samego urządzenia, lecz z braku konsekwencji w obsłudze technicznej. Regularna kontrola parametrów pracy, zgodność z dokumentacją techniczną oraz świadome decyzje serwisowe znacząco ograniczają ryzyko, że sprężarka zacznie wyrzucać olej w sposób niekontrolowany.

Wpływ warunków pracy i instalacji na obieg oleju

Warunki, w jakich pracuje sprężarka, mają bezpośredni i często niedoceniany wpływ na to, czy sprężarka bije olej. Nawet poprawnie dobrane i sprawne technicznie urządzenie może zacząć wyrzucać olej, jeśli środowisko pracy oraz konfiguracja instalacji nie sprzyjają stabilnemu obiegowi medium smarnego. Kluczowe znaczenie mają tutaj temperatura, ciśnienie oraz sposób prowadzenia przewodów.

Zbyt niska temperatura pracy sprężarki sprzyja zagęszczaniu oleju i utrudnia jego prawidłowy powrót do karteru. Olej może wówczas zalegać w przewodach, separatorach lub wymiennikach, by przy nagłej zmianie parametrów zostać gwałtownie porwany. Z kolei przegrzewanie układu obniża lepkość oleju, co ułatwia jego unoszenie i przenikanie do strumienia sprężonego medium. W obu przypadkach efektem jest wyrzut oleju ze sprężarki, często interpretowany jako awaria, choć w rzeczywistości przyczyną są nieodpowiednie warunki pracy.

Nie bez znaczenia pozostaje sama instalacja. Zbyt długie odcinki przewodów, brak odpowiednich spadków czy źle zaprojektowany powrót oleju powodują, że olej nie wraca tam, gdzie powinien. W instalacjach chłodniczych i przemysłowych to właśnie błędy projektowe są częstym powodem, dla którego olej trafia do instalacji, zamiast krążyć w zamkniętym obiegu smarowania. W praktyce oznacza to, że problem „bicia” oleju bywa skutkiem całego systemu, a nie wyłącznie samej sprężarki.

Diagnostyka techniczna i działania korygujące

Skuteczna reakcja na sytuację, w której sprężarka bije olej, wymaga uporządkowanej diagnostyki, opartej na obserwacji objawów i analizie parametrów pracy. Kluczowe jest podejście systemowe, które pozwala oddzielić usterki mechaniczne od problemów eksploatacyjnych i instalacyjnych.

W pierwszej kolejności należy zweryfikować poziom oraz stan oleju. Zanieczyszczony, spieniony lub zdegradowany olej traci swoje właściwości i łatwiej przedostaje się do obiegu sprężonego medium. Następnie sprawdza się elementy odpowiedzialne za separację oleju, w tym filtry i separatory, których zużycie bezpośrednio przekłada się na wyrzut oleju ze sprężarki. Równie ważna jest kontrola ciśnień roboczych oraz temperatur, ponieważ odchylenia od normy często wskazują na przyczynę problemu.

Działania korygujące powinny być adekwatne do zidentyfikowanej przyczyny. Czasem wystarczy korekta parametrów pracy lub wymiana eksploatacyjnych elementów, innym razem konieczna jest ingerencja w układ mechaniczny lub przebudowa fragmentu instalacji. Najważniejsze jest jednak to, aby nie ograniczać się do usuwania skutków. Trwałe rozwiązanie problemu pojawia się dopiero wtedy, gdy zostanie wyeliminowane źródło, przez które olej w sprężarce przestaje pełnić swoją funkcję, a zaczyna być problemem dla całego systemu.

Zobacz też: walterpolska.pl